Xưa có con thuyền bé...

 

Bài hát cũ của Cimarosa qua giọng hát Marie Laforêt nghe trên xe không dưng làm tôi nhớ lại những buổi chiều hoang vắng trong khu vườn ngôi nhà của gia đình ở vùng ngoại ô Thủ Đức những năm tháng tuổi trẻ xa lắc. Tôi nhớ thứ bóng tối sền sệt như bùn loãng trộn cùng làn hơi nước mụ mị đùn lên từ những vũng ao hồ um tùm lau sậy và cỏ lác quanh nhà, những hàng cổ thụ, những gốc trâm già đứng chết im trong bóng ngày chạng vạng...

Read More

Mùa xuân hát

 

                                   Nhạc và lời: Trần Thanh Sơn

 

1. Mùa xuân đến hát bên thềm

Nhà em mỗi sớm đóa hồng

Nhẹ rung những cánh mây trời

Một sớm mùa xuân về hát tuổi em

Một sớm mùa xuân về hát mừng em…

Read More

Chim hoét đen

 

Nghe lại một bài hát cũ trong bộ đĩa đôi “The White Album” lẫy lừng của ban nhạc huyền thoại Beatles: “Blackbird”. Được thế hiện trên nền nhạc đệm chỉ gồm một guitar acoustic, giai điệu đơn giản kết hợp lối hòa âm với những nét lướt đi lên ở bè trầm, những hợp âm giảm gợi nghĩ đến những khoảng tối bất chợt nào đó trong lòng người, tất cả những thứ “hoàn toàn có vẻ bình thường” ấy kết hợp với lời ca đẹp và đầy bí ẩn của Paul McCartney đã tạo cho Blackbird một sức ám dụ khó tả.

Read More

Viết trong khuya muộn

Khuya ngủ muộn cùng những nhạc khúc u uẩn của Gluck, thấy mình bất giác bị đẩy về những phía sầu tối nhất của tâm hồn, phải đơn độc băng qua địa ngục lạnh lẽo riêng biết mà chẳng có và chẳng vì một Eurydice nào cả, lòng vắng không trong mỗi ngoái nhìn. Một tác phẩm nghệ thuật tuyệt diệu dường như luôn chứa đựng trong bản thân nó, cái không thể nhìn thấy, cái không thể nghe thấy, cái không được nhắc đến, đặc biệt, cái chiều thứ tư vô hình mà chính người nghệ sĩ tạo ra nó cũng không hề tưởng tới.

Read More

Khẩu hiệu

Trong những thời tối ám

Vẫn sẽ còn tiếng ca?

Read More

Cực ngắn về hiện tình trái đất

 

Cứ mỗi năm nghìn năm, một Đấng cứu rỗi được sinh ra trên trái đất.

Read More

10 đoản thi cho nhạc sĩ

Âm nhạc là một trong những lối dẫn ta vào mê cung chằng chịt của tâm hồn con người. Nghe một nhạc phẩm là tự mở cho mình một cánh cửa để bước vào cái mê cung chằng chịt ấy. Bao nhiêu nhạc phẩm là bấy nhiêu lối vào. Cảm nhận về một nhạc sĩ dù dựa trên những tác phẩm cụ thể của người ấy vẫn chứa đựng đến quá nửa là cảm xúc chủ quan của người nghe, chưa kể, cái ngách cửa mà ta tưởng đã đưa ta vào đúng nẻo hồn người đôi khi chỉ là một lối qua ngang, một ngõ cụt, hoặc tệ hơn thế, một cánh cửa xoay lại lập tức tống khứ người thâm nhập ra ngoài.

Read More

Vùng mất tích

Đêm qua tôi mơ thấy K - người bạn thời thơ ấu. Tôi mơ thấy mình đạp xe với K trên con đường nhỏ, quanh co, bên phải chúng tôi là những triền đồi với dăm vạt sắn còi cọc chen giữa những đám cỏ ống um tùm và bên trái là dòng sông hẹp chảy len qua những bãi bồi cát trắng lấp lóa dưới nắng trưa, xa nữa là bóng núi tối thẫm. Có một cơn mưa đang hình thành ở góc trời, những đám mây đùn lên đe dọa, đen kịt như khói của một đám cháy lớn.

Read More

Huyền thoại nhớ lại

Nửa đêm ta dậy soi gương

Giật nẩy mình

Ngạc nhiên như thể ta nhìn thấy ta lần đầu tiên trong đời.

Read More

Đêm còn dài

Rồi mai này nhớ lại, có thể đây sẽ là một năm dài nhất của cuộc đời chúng ta: một mùa xuân dài nhất, một mùa hè dài nhất, và cũng có thể, một mùa thu hoặc một mùa đông dài nhất. Ta sẽ nhớ lại có một giai đoạn cuộc đời ta sống như người nằm mộng, một trường ác mộng phi lý và hoang đường hơn tất cả những gì mà sự phóng đại của trí tưởng tượng cùng mộng mị có thể tạo ra được.

Read More

Khi con người biến mất

Xem loạt ảnh chụp các đại đô thị trên khắp cùng thế giới hoang vắng như những thành phố ma vì lệnh giới nghiêm, giới hạn đi lại, tự cô lập và bị cô lập trong cơn đại dịch Corona mới thấy cái mong manh dễ vỡ của nền văn minh nhân loại. Bỗng nhớ lại loạt phim khoa học chiếu trên kênh truyền hình National Geographic cách đây đã lâu, người ta giả định của những New York London Paris Moscow Thượng Hải sẽ ra sao sau một giờ, một ngày, một tuần, một tháng, một năm, 10 năm, 50 năm, 100 năm và nhiều ngàn năm sau đó nếu như con người đột nhiên biến mất. Đó là những cảnh tượng đầy kinh dị.

Read More

Lại đọc sử

 

Tính ngủ trưa mà không ngủ đươc. Nằm vật vạ mãi rồi quyết định trở dậy đọc sách. Tiếp tục đọc Tạ Chí Đại Trường. Gần hai tháng nay, từ lúc dịch cúm Vũ Hán loang rộng, công việc đình đốn, nhịp sống thường nhật ngưng trệ, nhưng đâm ra tôi lại có nhiều thời gian hơn dành cho sách vở. Đọc cho hết số đầu sách của Tạ Chí Đại Trường là mong muốn tôi đặt ra cho mình đã lâu nhưng chưa thực hiện được: Sử Việt đọc vài quyển; Thần, Người và Đất Việt; Một bài sử khác cho Việt Nam; Việt Nam nhìn từ bên trong; và, Một khoảnh VNCH nối dài (trừ Lịch sử nội chiến ở Việt Nam từ 1771 đến 1802 tôi đã đọc cách đây nhiều năm).

Read More

Viết bên lề Covid-19

Mấy bữa nay tâm trạng của tôi tồi tệ quá, đầu óc ao tù, hướng vào đâu cũng chỉ tuyền thấy một màu đen! Đêm rồi, nằm xem lại đoạn phim ngắn về thành phố Vũ Hán trong cơn đại dịch được chia sẻ trên mạng, dõi theo ống kính máy quay chầm chậm lướt qua những con phố dài tịnh không một bóng người, lạnh vắng như hoang mạc, không hiểu vì sao bỗng chờn vờn vang lên trong đầu tôi âm hưởng khúc Contrapunctus XIV dở dang của Bach.

Read More

Sự cần thiết của cô đơn

 

“Khi những ý thức hệ, những trào lưu ý tưởng, những trò thời thượng và những trò điên khùng đang ngự trị khắp nơi, thì chính sự cô đơn khẳng định sự tự do của mỗi người” (Cao Hành Kiện)

Read More

Tình yêu

Nàng nói với ông, nếu người ta có thể cho nhau được tuổi trẻ của mình, em sẽ cho anh mười tuổi. Nàng còn quá trẻ khi ông gặp nàng. Hai mươi tuổi, cái tuổi chưa hề biết đến những suy tính thiệt hơn về mọi thứ trong đời, huống là với tình yêu. Khi nói với ông như vậy, đôi mắt nàng sóng sánh một thứ ánh sáng kỳ diệu. Hai mươi tuổi, nàng còn quá trẻ, còn ông khi đó đã ở tuổi bất hoặc, cái tuổi không còn được phép ngờ vực điều chi nữa, cái tuổi đã biết rõ mình biết rõ người, biết điều gì có thực và điều gì phi thực. Vậy nhưng, ông tin nàng nói thật, rất thật.

Read More

Tận thế

Không cần đến ngày tận thế, chẳng phải những tai ương khổ nạn kinh hoàng mà Sách Khải huyền của St. John miêu tả nhân loại đều đã từng trải qua tất cả rồi sao? Mưa đá, bão lửa, động đất, dịch bệnh, chiến tranh, nguồn nước bị đầu độc, giả thần, sự suy đồi… là những thứ đâu còn xa lạ gì với con người? Và cũng vậy, có lẽ chẳng cần đến chớp lóe hủy diệt của ánh sáng nhiệt hạch mà ta thường được thấy trong phim Holywood (loạt phim Terminator chẳng hạn), tôi ngờ rằng cuộc đời mỗi cá nhân con người chúng ta đều đã từng diễn ra không ít hơn một lần những thiêu đốt tận thế của riêng mình. 

Read More

Một hồi ức về hòa bình

Hiệp định Paris ký ngày 27.1.1973. Tôi nhớ sáng Chủ nhật bố tôi chở tôi đi hớt tóc chuẩn bị đón Tết. Ở tiệm hớt tóc, tôi nghe radio hát vang vang “Ta vỗ tay cho thật đều để mừng chiến tranh ôi chiến tranh đã dứt…” và nghe người lớn trò chuyện, hoan hỉ kháo nhau hòa đàm Ba Lê mới ký xong hôm qua, vậy là hòa bình rồi, hòa bình rồi! Về nhà, mẹ tôi cũng bảo vậy, hòa bình rồi hòa bình rồi, năm nay về Sài Gòn thăm ngoại, nhà mình đi đường bộ tha hồ xem phong cảnh đất nước, khỏi phải máy bay như mọi lần, tốn kém!

Read More

Ngó mây bay

 

Lâu rồi chẳng có dịp ngồi ngắm mây bay. Không làm gì suốt cả buổi chiều để chỉ lười biếng ngồi ngó những đám mây như lục bình xuôi về phía trời xa là một trò tiêu khiển có vẻ chẳng còn thích hợp với lối sống vội vàng gấp rút ngày nay, mặt khác lại còn có thể bị xem là mộng mơ vớ vẩn. Cioran từng có một đoản ngôn vẻ đầy trêu ngươi liên quan đến chuyện ngắm nghía mây bay như thế này: “Nếu tôi bị mù, điều khiến tôi buồn bực nhất có lẽ là sẽ không còn được chằm chằm ngớ ngẩn ngó những đám mây trôi qua”.

Read More

Một bài thơ (cho đêm Giáng sinh)

Kết hợp giữa hài hước đen Trung Âu, vẻ gợi cảm Mỹ Latinh và sự bay bổng đầy ngẫu hứng của chủ nghĩa siêu thực Pháp là những miêu tả mà Adam Kirsch - nhà thơ, nhà phê bình văn học Mỹ từng dùng để nói về thơ của Charles Simic. Là một trong những giọng thơ độc đáo và độc đáo nhất của nền thi ca đương đại Mỹ, hầu như mọi bài thơ của Simic đều có khả năng gây nên sự sửng sốt cho người đọc về mặt khái niệm, hình ảnh và ngôn ngữ. Mặc dù mối quan tâm thường trực của Simic về tác động của các cấu trúc chính trị tàn khốc lên cuộc sống bình thường của con người đã khiến thế giới thơ của ông đôi khi trở nên đáng sợ, bí ẩn và đầy thù nghịch, 

Read More

Lan man từ một bức ảnh cũ của chính mình

 

Đứa bé có ánh mắt đăm chiêu trong bức ảnh ấy chính là tôi. Xuyên qua thăm thẳm thời gian, xuyên qua những lau lách tuyệt mù của thứ quá khứ chẳng còn lưu giữ lại được gì trong trí nhớ, nhìn thằng nhóc từng là mình trong bức ảnh cũ, đôi khi tôi tự hỏi, nó nghĩ ngợi gì trong giây phút ấy? Không ghi ngày tháng và nơi chốn ở mặt sau (như mẹ vẫn tôi thường làm đối với hàng lô hàng lốc những bức ảnh bà đưa tôi đi chụp ở hiệu ảnh ngày còn bé), nhưng tôi đoan chắc bức ảnh được chụp năm 1965, vào một chiều cuối tuần nào đó ở Sài Gòn.

Read More

24 bưu thiếp đủ sắc màu

 

Giống những mảnh vỡ của tấm gương soi vẫn lấp lánh lưu giữ trong lòng chúng dáng hình của một quá khứ mụ mị nào đó, “24 Postcards in Full Colour” của Max Richter là một tập hợp gồm 24 đoạn nhạc ngắn (đa phần chỉ trên dưới 60 giây, còn đoạn dài nhất cũng không đến 3 phút đồng hồ) đặt cận kề nhau thành một cấu trúc như thể ngẫu nhiên, một phòng trưng bày những khoảnh khắc của kỷ niệm bất chợt, dù vậy, mạch lạc và thuần nhất, tạo được sự cộng hưởng thú vị khi người nghe kết nối chúng vào những liên tưởng, những “j'ai vécu” của riêng mình.

Read More

Đa số và thiểu số

Thomas Jefferson có một câu nói nổi tiếng: “Nền dân chủ chẳng qua là luật của đám đông, theo đó 51% người dân có thể tịch thu quyền của 49% người dân khác”. Với tư cách một công dân, tôi nghĩ, thiểu số phục tùng đa số là điều buộc phải chấp nhận và có thể chấp nhận được. Nhưng nếu, với tư cách của một nghệ sĩ, một người làm nghệ thuật, thật đáng rầu khi phải chấp nhận cái luật mà đa số áp đặt lên thiểu số. Tối qua tôi “nghe” một ca khúc Việt có lượng người “xem” trên youtube thuộc vào hạng đỉnh của đỉnh. Than ôi, quả như Denys d'Halicarnasse từng nói: “Đám đông là mẹ đẻ của bạo chúa!”.

Read More

Thiên sứ

Dằng dưa mãi cuối cùng cũng hoàn tất bài hát nhỏ này. Một dòng nối cho những mộng mị từ những ngày rất xưa, ngôi vườn cũ và mùa thu cũng cũ. Tình yêu là một thứ ẩn ngữ mà đôi khi người đón nhận nó chẳng thể nào hiểu rõ được ý nghĩa. Nó cầm tay ta, dẫn ta vào sương mù rồi bỏ đi mất. Hồi ức cũng vậy, đó là những lời của bóng tối. Khi viết những nốt nhạc cuối, trong đầu tôi đã nghĩ đến một giọng hát cao vút mà mình sẽ nhờ ghi âm ca khúc này, “còn câu hát, còn hương ngát, từ tăm tối tình yêu lãng quên…”.

Read More

Chẳng còn gì để mà chờ đợi

 

Chẳng còn gì để mà chờ đợi, đôi khi tôi nhủ với lòng mình như vậy. Ngoài kia, mùa thu đang cần mẫn vặt lá những hàng cây. Mưa suốt nhiều buổi sáng nhiều buổi chiều liên tục rồi trời hửng lên tí chút. Có sương mù. Báo chí đua nhau gào lên thành phố đang bị ô nhiễm nghiêm trọng, lớp khói xám xịt và nhầy nhụa bẩn bao phủ khắp nơi từ sáng đến chiều ấy có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người.

Read More