Âm nhạc là một trong
những lối dẫn ta vào mê cung chằng chịt của tâm hồn con người. Nghe một nhạc phẩm là tự mở cho mình một cánh cửa để bước vào cái mê cung chằng chịt ấy. Bao nhiêu nhạc phẩm là bấy nhiêu lối vào. Cảm nhận
về một nhạc sĩ dù dựa trên những tác phẩm cụ thể của người ấy vẫn chứa đựng đến
quá nửa là cảm xúc chủ quan của người nghe, chưa kể, cái ngách cửa mà ta tưởng đã
đưa ta vào đúng nẻo hồn người đôi khi chỉ là một lối qua ngang, một ngõ cụt, hoặc tệ hơn thế, một cánh cửa xoay lại lập tức tống khứ người thâm nhập ra ngoài.
Thứ Năm, 30 tháng 4, 2020
Thứ Tư, 15 tháng 4, 2020
Vùng mất tích
Đêm qua tôi mơ thấy K - người bạn
thời thơ ấu. Tôi mơ thấy mình đạp xe với K trên con đường nhỏ, quanh
co, bên phải chúng tôi là những triền đồi với dăm vạt sắn còi cọc
chen giữa những đám cỏ ống um tùm và bên trái là dòng sông hẹp chảy
len qua những bãi bồi cát trắng lấp lóa dưới nắng trưa, xa nữa là
bóng núi tối thẫm. Có một cơn mưa đang hình thành ở góc trời, những đám mây
đùn lên đe dọa, đen kịt như khói của một đám cháy lớn.
Thứ Năm, 9 tháng 4, 2020
Huyền thoại nhớ lại
Giật nẩy mình
Ngạc nhiên như thể ta nhìn thấy ta lần đầu tiên
trong đời.
Read More
Thứ Hai, 6 tháng 4, 2020
Đêm còn dài
Rồi mai này nhớ lại, có thể đây sẽ là một năm dài nhất của
cuộc đời chúng ta: một mùa xuân dài nhất, một mùa hè dài nhất, và cũng có thể,
một mùa thu hoặc một mùa đông dài nhất. Ta sẽ nhớ lại có một giai đoạn cuộc đời
ta sống như người nằm mộng, một trường ác mộng phi lý và hoang đường hơn tất cả
những gì mà sự phóng đại của trí tưởng tượng cùng mộng mị có thể tạo ra
được.
Thứ Năm, 2 tháng 4, 2020
Khi con người biến mất
Xem loạt ảnh
chụp các đại đô thị trên khắp cùng thế giới hoang vắng như những
thành phố ma vì lệnh giới nghiêm, giới hạn đi lại, tự cô lập và bị
cô lập trong cơn đại dịch Corona mới thấy cái mong manh dễ vỡ của nền
văn minh nhân loại. Bỗng nhớ lại loạt phim khoa học chiếu trên kênh truyền
hình National Geographic cách đây đã lâu, người ta giả định của
những New York London Paris Moscow Thượng Hải sẽ ra sao sau một giờ, một ngày,
một tuần, một tháng, một năm, 10 năm, 50 năm, 100 năm và nhiều ngàn năm sau đó
nếu như con người đột nhiên biến mất. Đó là những cảnh tượng đầy kinh dị.
Thứ Hai, 23 tháng 3, 2020
Lại đọc sử
Tính ngủ trưa
mà không ngủ đươc. Nằm vật vạ mãi rồi quyết định trở dậy đọc sách.
Tiếp tục đọc Tạ Chí Đại Trường. Gần hai tháng nay, từ lúc dịch cúm
Vũ Hán loang rộng, công việc đình đốn, nhịp sống thường nhật ngưng
trệ, nhưng đâm ra tôi lại có nhiều thời gian hơn dành cho sách vở. Đọc
cho hết số đầu sách của Tạ Chí Đại Trường là mong muốn tôi đặt ra
cho mình đã lâu nhưng chưa thực hiện được: Sử Việt đọc vài quyển;
Thần, Người và Đất Việt; Một bài sử khác cho Việt Nam; Việt Nam
nhìn từ bên trong; và, Một khoảnh VNCH nối dài (trừ Lịch sử nội
chiến ở Việt Nam từ 1771 đến 1802 tôi đã đọc cách đây nhiều năm).
Thứ Bảy, 7 tháng 3, 2020
Viết bên lề Covid-19
Mấy bữa nay tâm
trạng của tôi tồi tệ quá, đầu óc ao tù, hướng vào đâu cũng chỉ tuyền thấy một
màu đen! Đêm rồi, nằm xem lại đoạn phim ngắn về thành phố Vũ Hán trong cơn đại dịch
được chia sẻ trên mạng, dõi theo ống kính máy quay chầm chậm lướt qua những con
phố dài tịnh không một bóng người, lạnh vắng như hoang mạc, không hiểu vì sao bỗng
chờn vờn vang lên trong đầu tôi âm hưởng khúc Contrapunctus XIV dở dang của
Bach.
Thứ Tư, 4 tháng 3, 2020
Sự cần thiết của cô đơn
“Khi
những ý thức hệ, những trào lưu ý tưởng, những trò thời thượng và những trò
điên khùng đang ngự trị khắp nơi, thì chính sự cô đơn khẳng định sự tự do của mỗi
người” (Cao Hành Kiện)
Read More
Thứ Sáu, 14 tháng 2, 2020
Tình yêu
Nàng nói với
ông, nếu người ta có thể cho nhau được tuổi trẻ của mình, em sẽ cho anh
mười tuổi. Nàng còn quá trẻ khi ông gặp nàng. Hai mươi tuổi, cái tuổi
chưa hề biết đến những suy tính thiệt hơn về mọi thứ trong đời, huống là với
tình yêu. Khi nói với ông như vậy, đôi mắt nàng sóng sánh một thứ ánh sáng kỳ
diệu. Hai mươi tuổi, nàng còn quá trẻ, còn ông khi đó đã ở tuổi bất
hoặc, cái tuổi không còn được phép ngờ vực điều chi nữa, cái tuổi đã biết rõ
mình biết rõ người, biết điều gì có thực và điều gì phi thực. Vậy nhưng, ông
tin nàng nói thật, rất thật.
Thứ Ba, 4 tháng 2, 2020
Tận thế
Không cần đến ngày tận thế, chẳng phải những tai ương khổ nạn kinh hoàng mà Sách Khải huyền của St. John miêu tả nhân loại đều đã từng trải qua tất cả rồi sao? Mưa đá, bão lửa, động đất, dịch bệnh, chiến
tranh, nguồn nước bị đầu độc, giả thần, sự suy đồi… là những thứ đâu còn xa lạ gì với con người? Và cũng vậy, có lẽ chẳng cần đến chớp lóe hủy diệt của ánh sáng nhiệt hạch mà ta thường được thấy
trong phim Holywood (loạt phim Terminator chẳng hạn), tôi ngờ rằng cuộc đời mỗi
cá nhân con người chúng ta đều đã từng diễn ra không ít hơn một lần những thiêu đốt tận thế của
riêng mình.
Thứ Hai, 27 tháng 1, 2020
Một hồi ức về hòa bình
Hiệp định Paris
ký ngày 27.1.1973. Tôi nhớ sáng Chủ nhật bố tôi chở tôi đi hớt tóc chuẩn bị đón
Tết. Ở tiệm hớt tóc, tôi nghe radio hát vang vang “Ta vỗ tay cho thật đều để mừng
chiến tranh ôi chiến tranh đã dứt…” và nghe người lớn trò chuyện, hoan hỉ kháo
nhau hòa đàm Ba Lê mới ký xong hôm qua, vậy là hòa bình rồi, hòa bình rồi! Về
nhà, mẹ tôi cũng bảo vậy, hòa bình rồi hòa bình rồi, năm nay về Sài Gòn thăm
ngoại, nhà mình đi đường bộ tha hồ xem phong cảnh đất nước, khỏi phải máy bay
như mọi lần, tốn kém!
Thứ Ba, 7 tháng 1, 2020
Ngó mây bay
Lâu rồi chẳng có dịp ngồi ngắm mây bay. Không làm gì suốt cả
buổi chiều để chỉ lười biếng ngồi ngó những đám mây như lục bình xuôi về phía
trời xa là một trò tiêu khiển có vẻ chẳng còn thích hợp với lối sống vội
vàng gấp rút ngày nay, mặt khác lại còn có thể bị xem là mộng mơ vớ vẩn.
Cioran từng có một đoản ngôn vẻ đầy trêu ngươi liên quan đến chuyện ngắm nghía
mây bay như thế này: “Nếu tôi bị mù, điều khiến tôi buồn bực nhất có lẽ là sẽ
không còn được chằm chằm ngớ ngẩn ngó những đám mây trôi qua”.
Thứ Ba, 24 tháng 12, 2019
Một bài thơ (cho đêm Giáng sinh)
Kết hợp giữa hài
hước đen Trung Âu, vẻ gợi cảm Mỹ Latinh và sự bay bổng đầy ngẫu hứng của chủ
nghĩa siêu thực Pháp là những miêu tả mà Adam Kirsch - nhà thơ, nhà phê bình
văn học Mỹ từng dùng để nói về thơ của Charles Simic. Là một trong những giọng thơ
độc đáo và độc đáo nhất của nền thi ca đương đại Mỹ, hầu như mọi bài
thơ của Simic đều có khả năng gây nên sự sửng sốt cho người đọc về mặt khái niệm,
hình ảnh và ngôn ngữ. Mặc dù mối quan tâm thường trực của Simic về
tác động của các cấu trúc chính trị tàn khốc lên cuộc sống bình thường của con
người đã khiến thế giới thơ của ông đôi khi trở nên đáng sợ, bí ẩn và đầy thù
nghịch,
Thứ Năm, 19 tháng 12, 2019
Lan man từ một bức ảnh cũ của chính mình
Đứa bé có ánh mắt đăm chiêu trong bức ảnh ấy chính là tôi.
Xuyên qua thăm thẳm thời gian, xuyên qua những lau lách tuyệt mù của thứ quá
khứ chẳng còn lưu giữ lại được gì trong trí nhớ, nhìn thằng nhóc từng
là mình trong bức ảnh cũ, đôi khi tôi tự hỏi, nó nghĩ ngợi gì trong giây
phút ấy? Không ghi ngày tháng và nơi chốn ở mặt sau (như mẹ vẫn tôi thường làm
đối với hàng lô hàng lốc những bức ảnh bà đưa tôi đi chụp ở hiệu ảnh ngày còn
bé), nhưng tôi đoan chắc bức ảnh được chụp năm 1965, vào một chiều cuối tuần
nào đó ở Sài Gòn.
Thứ Năm, 21 tháng 11, 2019
24 bưu thiếp đủ sắc màu
Giống những mảnh vỡ của tấm gương soi vẫn lấp lánh lưu giữ trong lòng chúng dáng hình của một quá khứ mụ mị nào đó, “24 Postcards in Full Colour” của Max Richter là một tập hợp gồm 24 đoạn nhạc ngắn (đa phần chỉ trên dưới 60 giây, còn đoạn dài nhất cũng không đến 3 phút đồng hồ) đặt cận kề nhau thành một cấu trúc như thể ngẫu nhiên, một phòng trưng bày những khoảnh khắc của kỷ niệm bất chợt, dù vậy, mạch lạc và thuần nhất, tạo được sự cộng hưởng thú vị khi người nghe kết nối chúng vào những liên tưởng, những “j'ai vécu” của riêng mình.
Read More
Thứ Bảy, 9 tháng 11, 2019
Đa số và thiểu số
Thomas Jefferson
có một câu nói nổi tiếng: “Nền dân chủ chẳng qua là luật của đám đông, theo đó
51% người dân có thể tịch thu quyền của 49% người dân khác”. Với tư cách một
công dân, tôi nghĩ, thiểu số phục tùng đa số là điều buộc phải chấp nhận và có thể chấp nhận được. Nhưng nếu,
với tư cách của một nghệ sĩ, một người làm nghệ thuật, thật đáng rầu khi phải chấp nhận cái
luật mà đa số áp đặt lên thiểu số. Tối qua tôi “nghe” một ca khúc Việt có lượng
người “xem” trên youtube thuộc vào hạng đỉnh của đỉnh. Than ôi, quả như Denys
d'Halicarnasse từng nói: “Đám đông là mẹ đẻ của bạo chúa!”.
Thứ Hai, 14 tháng 10, 2019
Thiên sứ
Dằng dưa mãi cuối cùng cũng hoàn tất bài hát nhỏ này. Một dòng nối cho những mộng mị từ những ngày rất xưa, ngôi vườn cũ và mùa thu cũng cũ. Tình yêu là một thứ ẩn ngữ mà đôi khi người đón nhận nó chẳng thể nào hiểu rõ được ý nghĩa. Nó cầm tay ta, dẫn ta vào sương mù rồi bỏ đi mất. Hồi ức cũng vậy, đó là những lời của bóng tối. Khi viết những nốt nhạc cuối, trong đầu tôi đã nghĩ đến một giọng hát cao vút mà mình sẽ nhờ ghi âm ca khúc này, “còn câu hát, còn hương ngát, từ tăm tối tình yêu lãng quên…”.
Thứ Hai, 7 tháng 10, 2019
Chẳng còn gì để mà chờ đợi
Chẳng còn gì để
mà chờ đợi, đôi khi tôi nhủ với lòng mình như vậy. Ngoài kia, mùa thu đang cần
mẫn vặt lá những hàng cây. Mưa suốt nhiều buổi sáng nhiều buổi chiều liên tục rồi
trời hửng lên tí chút. Có sương mù. Báo chí đua nhau gào lên thành phố đang bị
ô nhiễm nghiêm trọng, lớp khói xám xịt và nhầy nhụa bẩn bao phủ khắp nơi từ
sáng đến chiều ấy có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người.
Thứ Năm, 19 tháng 9, 2019
Thứ Ba, 17 tháng 9, 2019
Những cánh hoa đau
Bài thơ thời còn
đi học. Nhạc điệu cũ, nhịp điệu cũ, nỗi buồn bã cũ, và vì vậy, cũng chứa cả sự
sến súa non tơ của thứ tình yêu muôn đời thơ dại học trò. Tôi nhớ con dốc lóa nắng
ban mai đường đến lớp, những vòng bánh xe hun hút chiều ngoại ô và khu vườn cũ
với đám lau sậy nhòe nhoẹt bóng tối. Tôi nhớ những thân cầu xám ngoét mùa thu một
mình ngược gió, những bóng người ảm đạm trôi trong mưa, nỗi sầu u về những mối
tình không có thực và dăm câu thơ vụng về chép vội trên giấy vở học trò. Đi
đâu hết rồi tất cả những thứ đó?
Thứ Năm, 5 tháng 9, 2019
4'33" và sự im lặng
Sách kỷ lục Guinness 2013 ghi nhận nơi yên lặng nhất trên trái
đất là ở Minneapolis - Minnesota, trong căn phòng có tên gọi là buồng
không phản xạ (anechoic chamber) của Orfield Labs. Đây là căn phòng được tạo
nên từ ba khối thép và bê tông đồng tâm, ở khối trong cùng các bức tường được
bao phủ bằng vật liệu đặc biệt có tác dụng hấp thu hoàn toàn âm thanh. Không
một âm thanh nào từ thế giới bên ngoài có thể lọt vào phòng, đồng thời bất
kỳ tiếng động nào phát ra bên trong đều nhanh chóng tan biến vì bị các bức
tường hấp thu ngay lập tức. Trải nghiệm trong căn phòng tuyệt-vô-âm-hưởng này
là một trải nghiệm kỳ lạ.
Thứ Tư, 28 tháng 8, 2019
Đốt sách
Tôi thích cái chất
hài hước nhuốm màu cay đắng trong thơ của Bertolt Brecht. Bằng thứ ngôn từ giản
dị và sáng tỏ như những câu khẩu hiệu, thơ của ông thường trực diện đi vào tâm
trí người đọc qua con đường thẳng nhất, không cần rào dậu quanh co dưới những lớp lớp
tầng tầng ẩn dụ. Tuy vậy, thứ ngữ nghĩa mà ta tưởng rằng đã lập tức hiểu ngay ở lần
đọc đầu tiên sẽ phát lộ với ta những vỉa tầng ánh sáng mới nếu ta trở lại với
bài thơ một lần nữa, và ở đó, như một viên kim cương đa diện, Brecht sẽ mở thêm ra
cho ta vô số những góc nhìn mới mà tùy với trải nghiệm của từng người đọc,
chúng ta sẽ chọn được một cách nhìn phù hợp cho riêng mình. Bài thơ “Đốt sách” của
Brecht cũng vậy.
Chủ Nhật, 18 tháng 8, 2019
Một mình cấu lấy tóc mình
Hơn tuần nay nghe lại Brahms, chỉ Brahms. Nghe lại Brahms là
nghe lại những kỷ niệm, nghe lại tiếng vang của lòng mình những năm tháng cũ trước
khi bước vào tuổi ba mươi, không còn trẻ nữa nhưng cũng chưa vội già! Ta
ném một hòn sỏi xuống vực giếng tối và chờ nghe ở đó một tiếng dội lại. Tạo ra
một nghệ phẩm chính là tạo ra một bờ giếng để người ta đến soi
mặt, tìm thấy dáng dấp của mình ở đấy và thoảng hoặc thả một đôi
viên đá bâng quơ dò tìm. Đêm qua tôi mới nhận được âm dội đó từ bản Concerto viết cho dương cầm giọng Ré thứ của Brahms mà mình được nghe lần đầu cách đây đã gần
ba mươi năm.
Chủ Nhật, 4 tháng 8, 2019
Vẽ mắt
Người xưa cho rằng
tác phẩm nghệ thuật khi đạt đến mức độ hoàn hảo sẽ trở thành một sinh thể độc lập,
hoàn toàn thoát khỏi tầm tay người tạo tác ra nó. Truyền thuyết kể Trương Tăng
Dao - danh hoạ triều Lương thời kỳ Nam Bắc triều ở Trung Hoa - vẽ bốn con rồng
trên bức tường Kim Lăng An Lạc Tự nhưng không vẽ mắt. Ông bảo: “Vẽ mắt, rồng sẽ
bay đi mất”.
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)























